Make your own free website on Tripod.com

!خوش‌آمديدمقالات
جستجو


عناوين
متن
همايون اسلامي


”من، در زير ميكروسكوپ، دانه‌هاي برفي (snowflakes) را كشف كردم، كه زيبايي بي‌نظيري داشتند، و گويي، اين زيبايي، شرم داشت، از اينكه ديگران ببينندش و لذت ببرند. هر كدام از اين بلورها، شاهكار طراحي بود، و هيچ طرحي، تكرار نمي‌شد. هر دانه برفي كه آب مي‌شد، طرحي، براي هميشه نابود مي‌شد. يعني، مقداري زيبايي، ناپديد مي‌شد، بي‌آنكه هيچ اثري بجا بماند.“

اينها، سخنان ويلسون اي بنتلي (Wilson A. Bentley 1865-1931) هستند. كشاورز خودآموخته‌اي، از ايالت ورمانت آمريكا، كه با متصل كردن ميكروسكوپي به دوربين، و سالها آزمون و خطا، توانست در سال 1885، براي اولين بار در تاريخ، از بلورهاي منفرد برف، عكس بگيرد.

او كه 40 زمستان را، صرف گرفتن بيش از 5000 عكس، از دانه‌هاي برف كرد، به نتيجه‌اي رسيد، كه اكنون تقريبا، تبديل به ضرب‌المثل شده: ”هيچ دانه برفي مثل دانه‌هاي برف ديگر نيست“.

برف، زماني ايجاد مي‌شود، كه بخار آب مبدل به بلور مي‌شود. ملكولهاي آب، به هنگام بلورسازي، به شكل V درمي‌آيند. راس اين V را يك اتم اكسيژن مي‌سازد و بازوهاي آن را دو اتم هيدروژن، كه با زاويه 104 درجه نسبت به هم قرار مي‌گيرند، و به اتمهاي هيدروژن ملكولهاي ديگر آب، متصل مي‌شوند. با پيوستن ملكول‌هاي ديگر آب، شبكه‌اي از اين بخش‌هاي شش‌وجهي ساخته مي‌شود. در نهايت، بلوري ساخته مي‌شود، كه داراي تقارن شش‌وجهي (hexagonal symmetry) است. يعني، اگر آن را، به اندازه يك‌ششم دور كامل، بچرخانيم، به جهت ديگري مي‌رسيم، كه (علي‌رغم نقص‌هايي كوچك) همانند جهت اصلي است. براي همين است كه، اين بلورها، با وجود تنوع طرح‌ها، همواره داراي تقارني شش‌وجهي هستند. دكتر ديبرشت (Dr. Libbrecht) نويسنده كتاب ”دانه برف، يك اثر هنري گذراست“، مي‌گويد: ”بر طبق محاسبات ما، احتمال همساني دانه‌هاي برف، فوق‌العاده كم است“.

بلورها، اشكال گونگوني دارند: شش‌وجهي، ستوني، سوزني، بشقابي، ستاره‌اي، درختي، ... . اما چه عواملي شكل بلورها را تعيين مي‌كنند؟

دماي هوا
جريانهاي هوا (جهت حركت هوا)
ميزان رطوبت (مقدار بخار آب هوا)
مدت نزول بلور برف
سرعت باد
ميزان غبار، نمك و ذرات ديگر موجود در هوا
فشار وزني بلورهاي برف ديگر
تركيب بلورهاي برف با يكديگر

يك دانه برف، در طول عمر خود، مراحل مختلفي را مي‌گذراند، همانطور كه باد مي‌رقصاندش، از ابري به ابري، از محيطي خشكتر به مرطوبتر، يا گرمتر به سردتر مي‌رود، و همه اثرات آنها را، مي‌توان، در دانه برف نهايي ديد.

دكتر ديبرشت، در كتابش نوشته است كه، اگر دانه‌هاي برف آثار هنري باشند، هنرمندي كه آنها را خلق كرده، ‌باد است.


ترجمه: همايون اسلامي
30 دسامبر 2003
منابع:

Falling Physics, When the Weather Outside Is Frightful
Snow Flakes
The Science of Snowflakes
تصاوير

 
ويلسون اي بنتلي (عكس: http://snowflakebentley.com)


(عكس: Marcia Politovich, National Center for Atmospheric Research)


در اين تصوير، اتمهاي اكسيژن، به شكل كره‌هاي قرمز، و اتمهاي هيدروژن، به شكل كره‌هاي آبي، و پيوندهاي ميان آنها، به شكل ميله‌هاي سفيد نشان داده شده است.
 در آب هم، ملكولهاي H2O وجود دارند، ولي، چون گرمتر از حالت يخ هستند، آزادانه جنبش مي‌كنند، و به همين دليل آب بي‌شكل است. ولي زماني كه آب يخ مي‌زند، نيروهاي برهمكنشگر ميان اين ملكولها، بر جنبش حرارتي آنها (كه اكنون كاهش يافته) غلبه كرده، و آنها، آرايش پايدارتري مي‌يابند. (عكس: Snow Flakes)

صفحات ديگر
صفحه اول
اتصالات مرتبط
A Flakey Project
Fascination of Snow Crystals How are their beautiful patterns created?
FEMA Winter
Glacier Bay Alaska
How do snowflakes form?
How Snowflakes are Collected
Make a flake
Magono and Lee Classification of Snow Crystals
MODIS Snow/Ice Global Mapping Project
National Snow and Ice Data Center
Nearctica
Science Made Simple
Scientists See Snowflakes Like Never Before with New Microscope!
Snow and Avalanche Center
Snowflake Obsidian
Snowflake Splendor
the Koch Snowflake (Fractals)
The science behind snowflakes
The Snow Center
The Snowflake Man
Why snowflakes crystalize into such intricate structures
تلگرام    سايت شخصي    سايت علوم    فال حافظ    مجله عين    ملاك    هنرسرا
All rights reserved to Homaioon Eslami.  .كليه حقوق براي همايون اسلامي محفوظ است